آشنایی با استخر‌های نقدشوندگی دیفای!

استخر نقدشوندگی دیفای نوعی قرارداد هوشمند است که با قفل‌کردن توکن‌ها، نقدشوندگی آن‌ها در یک صرافی غیرمتمرکز را تضمین می‌کند. کاربرانی که توکن‌های خود را به قرارداد هوشمند واریز می‌کنند تامین‌کنندگان نقدشوندگی نامیده می‌شوند. استخرهای نقدشوندگی دیفای به عنوان یکی از روش‌های جدید و مکانیزه جهت رفع معضل نقدشوندگی در صرافی‌های غیرمتمرکز ایجاد گردیده‌اند. این روش جایگزینی برای مدل سنتی دفتر سفارشات (order book) است که توسط صرافی‌های متمرکز رمزارز مورد استفاده قرار می‌گرفت و مستقیماً از بازارهای مالی مرسوم دریافت می‌شد. 

در این مدل صرافی نقش یک بازار را ایفا می‌کند که در آن خریداران و فروشندگان گردهم آمده و بر روی قیمت دارایی‌ها بر حسب عرضه و تقاضا توافق می‌کنند. البته برای ایجاد نقدشوندگی در این مدل بایستی خریداران و فروشندگان کافی وجود داشته باشد. این‌ جاست که نقش بازارگردان‌ها (Market maker) در بازار احساس می‌شود تا همواره طرف تقاضا را تضمین کرده و با تامین نقدشوندگی منجربه ایجاد قیمت‌های منطقی در بازار شوند. آزمایش نسخه اولیه این مدل در صرافی‌های غیرمتمرکز ناموفق بود. کارمزدهای گس (Gas) اتریوم (ETH) و سرعت پایین ایجاد بلاک باعث شده تا این مدل برای بازارگردان‌ها جذابیتی به همراه نداشته و صرافی‌های غیرمتمرکز با نقدشوندگی پایین خود همچنان به کپی کردن مدل دفتر سفارشات ادامه دهند. بنابراین، استخرهای نقدشوندگی به یکی از بهترین گزینه‌های راه‌حل در دیفای تبدیل شده که به صورت مداوم و مکانیزه نقدشوندگی را برای پلتفرم‌های معاملاتی غیرمتمرکز به همراه می‌آورند.

عملکرد استخرهای نقدشوندگی دیفای چگونه است؟

ساده‌ترین نسخه یک استخر نقدشوندگی دیفای می‌تواند 2 توکن را در یک قرارداد هوشمند نگهداری کرده و یک جفت ارز معاملاتی تشکیل دهد. مثلا فرض کنید 2 توکن اتریوم (ETH) و کوین USD (USDC) را در یک استخر داریم، و برای سادگی قیمت اتریوم را معادل 1000 USDC در نظر می‌گیریم. تامین‌کنندگان نقدشوندگی مقدار وجهی معادل اتریوم و USDC را به استخر واریز می‌کنند، بنابراین شخصی که یک اتریوم واریز می‌کند، بایستی آنرا با 1000 USDC مطابقت دهد.

نقدشوندگی در استخر به این معنی است که وقتی شخصی قصد معامله اتریوم با USDC‌ را دارد، بجای آن‌ که منتظر طرف دیگری برای انجام معامله بماند، بتواند معامله خود را از طریق وجوه از پیش واریز شده به استخر انجام دهد.

تامین‌کنندگان نقدشوندگی در ازای مشارکت خود پاداش دریافت می‌کنند، به این صورت که با انجام واریز وجه، توکن جدیدی را که جایگزین وجه استیک (Stake) شده آنهاست و توکن استخر (pool token) نامیده می‌شود دریافت می‌کنند. توکن استخر در مثال فوق، USDCETH خواهد بود.

کاربران در ازای استفاده از استخر جهت معاملات توکن، کارمزد‌هایی را پرداخت می‌کنند که این کارمزدها میان تمامی تامین‌کنندگان نقدشوندگی به صورت خودکار و متناسب با میزان مشارکتشان توزیع می‌شود. بنابراین اگر کارمزد معاملات برای استخر USDC-ETH به میزان 0.3 درصد باشد، و یک تامین‌کننده نقدشوندگی 10 درصد از وجوه استخر را تامین کرده باشد، در این صورت 10 درصد از تمامی کارمزدهای 0.3 درصدی معاملات استخر را به عنوان پاداش دریافت خواهد کرد.

نمونه‌های مهم استخرهای نقدشوندگی دیفای کدامند؟

پلتفرم‌های زیادی در سال 2020 بسیار شهرت پیدا کردند. مثالی که در بالا ذکر شد یک نمونه ساده بر اساس مدل یونی سوآپ (Uniswap)، بزرگ‌ترین صرافی غیرمتمرکز است که تاکنون چند نمونه از بزرگ‌ترین استخرهای نقدشوندگی را اجرا کرده است. صرافی‌های کرو فایننس (Curve Finance)، بالانسر (Balancer) و سوشی سوآپ (SushiSwap) نیز همگی استخرهای نقدشوندگی دیفای را راه‌اندازی کرده‌اند.

استخرهای نقدشوندگی دیفای چه ریسک‌هایی به همراه دارند؟

از جمله ریسک‌های این استخرها می‌توان به احتمال خطا در الگوریتمی که قیمت یک دارایی را تعیین می‌کند، یا لغزش قیمت (Slippage) به دلیل حجم سفارشات بزرگ،‌ یا مشکلاتی در قرارداد هوشمند و غیره اشاره کرد.  

تعیین قیمت دارایی‌ها در یک استخر نقدشوندگی توسط یک الگوریتم قیمت‌گذاری که دائماً برحسب فعالیت معاملات در استخر درحال تغییر است انجام می‌گیرد. اگر قیمت یک دارایی در استخر با قیمت آن در بازارهای جهانی متفاوت باشد، معامله‌گران آربیتراژ (Arbitrage) که از اختلاف قیمت دارایی‌ها در پلتفرم‌ها سود می‌برند به این استخرها هجوم خواهند برد.

درصورت وجود نوسانات قیمتی، تامین‌کنندگان نقدشوندگی که وجوه خود را به استخر واریز کرده‌اند با ضرر مواجه خواهند شد که از آن به عنوان ضرر موقت یاد می‌شود و تا زمانی که یک تامین‌کننده وجوه خود را برداشت نکرده، این ضررها دائمی نخواهد بود. برحسب میزان نوسانات و مدت زمانی که تامین‌کننده نقدشوندگی وجوه خود را در استخر استیک کرده، امکان جبران کامل یا بخشی از این ضرر از طریق پاداش کارمزد تراکنش‌ها وجود دارد.

به دلیل وجود الگوریتم قیمت‌گذاری، در استخرهای کوچک چنانچه فردی به طور ناگهانی قصد انجام یک معامله بزرگ را داشته باشد، در آن صورت احتمال لغزش قیمت‌ها وجود خواهد داشت. نمونه‌هایی در این رابطه وجود دارند من جمله هک bZx در سال 2020 که کاربران از استخرهای نقدشوندگی کوچک‌تر به عنوان بخشی از یک حمله دستکاری بازار بزرگ‌تر سوءاستفاده کردند.

مزیت‌های استخرهای نقدشوندگی دیفای چیست؟

مشهود‌ترین مزیت استخرهای نقدشوندگی این است که نقدشوندگی را برای معامله‌گرانی که قصد استفاده از صرافی‌های غیرمتمرکز دارند به طور نسبتاً مداوم تامین می‌کنند. همچنین این استخرها فرصتی را برای کسب سود از طریق نگهداری رمزارزها فراهم می‌کنند، به این صورت که با ایفای نقش یک تامین‌کننده نقدشوندگی، می‌توان کارمزد معاملات دریافت کرد.

علاوه‌براین، بسیاری از پروژه‌ها و پروتکل‌ها مشوق‌های دیگری را نیز به تامین‌کنندگان نقدشوندگی ارائه می‌دهند تا بزرگ بودن استخر‌های توکن را تضمین کرده و ریسک لغزش قیمت‌ها را کاهش داده و تجربه معاملات بهتری را برای کاربران ایجاد نمایند. بنابراین، تامین‌کنندگان نقدشوندگی فرصت کسب سود بیشتر از طریق توکن‌های پاداش ییلد فارمینگ (Yield farming) را نیز دارند.

برخی پروتکل‌ها مثل یونی سوآپ و یرن.فایننس (yearn.finance) پاداش تامین‌کنندگان را از طریق توکن‌های پلتفرم‌ خود پرداخت می‌کنند. پس از راه‌اندازی صرافی سوشی سوآپ در تابستان 2020، از این مدل برای اجرای حمله معروف خون آشام (Vampire attack) در این صرافی استفاده شد. قبل از راه‌اندازی سوشی سوآپ و بعد از آن، کاربران از طریق تامین تقدشوندگی، نقدینگی لازم را به پلتفرم سوشی سوآپ، که شاخه‌ای از کد یونی سوآپ نیز بود، منتقل کرده و در ازای آن توکن سوشی (SUSHI) را دریافت می‌کردند.

منبع: Cointelegraph

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *